Mirza Gulamrıza Isfahani

Ketebe.org Mehdi Kurbani

İran'ın meşhur hattatlarından ve nestalik hattında ekol sahibi, Kaçar döneminin ünlü hattatı Mirza Gulamrıza, hicri 1246 yılında Tahran'da doğdu. Mirza'nın babası hicri 1212 yılında, İsfahan'dan Tahran'a gelip şekercilik yapmıştır.  Oğlu olmadığından, Meşhed`de İmam Rıza Hazretlerinin türbesini ziyaret etmiş, Allah`tan bir oğul istemiştir ve oğlu doğduktan sonra, adını Gulamrıza (imam Rıza'nın kölesi) koymuştur.

Gulamrıza 5 yaşında mektebe başladı ve 7 yaşında hafız oldu. Kendisi hat sanatına başlamasını şöyle yazmıştır: "7 yaşımda mektebde Kuran tilavetine devam ediyordum. Bir gece rüyamda hazret-i şâh-ı evliya, Emîrü’l-mü’minîn Ali efendimizi ziyaret şerefine nail oldum. Hazret "meşkini getir" buyurdular. Hemen kağıt, kalem ve hokkamı getirdim, imam hazretleri mübarek eliyle elif lâm harflerini yazdı ve bana "bunun üzerinden meşka devam et" buyurdular. Ertesi gün  mekteb`de rüyamı hocama anlattım ve o günden sonra, hocam beni sadece hat dersine götürdü…"

Gulamrıza nestalik hat dersini Hatat Mir Seyyid Ali Tahrani`den meşk ettive daha 9 yaşındayken hüsnü hatta meşhur olmuştur. Nestalik`te imad'ın üslubuna devam etmiş daha sonra kendi ekolunu meydana getirmiştir. Aynı zamanda şikeste nestalik hattındada derviş Abdülmecid Talıkani üslubunda yazmış ve ustalık kazanmıştır.

Gençlik yıllarında Kaçar sarayında şehzadelerin hüsni hat hocası olmuştur. Muhammed Şah ve Nasıriddin Şah'ın hizmetlerinde bulunmuştur. Tahran Sipehsâlar Camii ve medresesinin celi nestalik kitabeleri ona aittir. 

Eserleri levha, murakka ve kitabe şeklinde, müzelerde ve hususi koleksiyonlarda bulunmaktadır.

Mirza Gulamrıza`nın hattında dört önemli özellik göze çarpmaktadır. Nestalikte Mir imad`ın tarzı, şikeste nestalik Derviş Abdülmecid tarzı, karalama (siyah meşk) istiflerinde yaratıcılık ve celi yazılarındaki güçlü tavır.  Bu bakımdan Mirza Gulamrıza iran'ın son döneminin en büyük hattatı sayılır.

Mirza Gulamrıza  hicri 1304 yılında  58 yaşındayken Tahran'da vefat etmiştir.  Rey şehrinde ibn-i Bâbıveyh mezarlığına defnedilmiştir. Kabri günümüzde hattatlar ve sanatseverlerin ziyaretgâhıdır.

* Mehdi Beyânî, Hoşnüvîsân

* Habîbullah Fezâilî, Atlas-ı Hat, İsfahan